Gerilim kaynaklı uykusuzlukla başa çıkma yolları

Nöroloji Bilirkişisi Dr. Didem Yiğit, ’stres’ kaynaklı uykusuzlukla başa çıkma yolları hakkında önemli bilgiler vererek, “Cep telefonu, televizyon ve bilgisayardan yatmadan bir saat kadar önce uzaklaşın” dedi.

Medicana Samsun Hastanesi Nöroloji Bölümünden Uzm. Dr. Didem Yiğit, gerilimin uykusuzluk üzerindeki olumsuz etkilerini anlattı. Uzm. Dr. Yiğit, “Uykusuzluk her ne kadar ölümcül bir hastalık olmasa da, kişinin hayat kalitesini önemli seviyelerde olumsuz olarak etkileyen bir rahatsızlıktır. Ayrıyeten uykusuzluk çeken bir insan dimağının dikkat eksikliği yaşayan, yeni bilgileri almada güçlük çeken ve en olağan bir duruma karşı dahi reaksiyon gösterme konusunda meseleler yaşayan bir zihin manasına geldiğini de göz arkası etmemek gerekir. Tüm bu etkenler daima bir biçimde gerilimi tetiklemeye devam eden bir kısır döngüye yol açmaktadır. Devam eden bu süreç, muvakkat uykusuzluk sıkıntısından kronik uyku bozukluklarına dönüşüme de neden olmaktadır. Aslında genelde düşündüğümüzün tersine tam olarak pek de hafif bir rahatsızlıkla karşı zıdda değilizdir. Örnek olarak düzgün ve yerinde bir biçimde uyuyamamak, birçok trafik kazasının temel nedenleri arasında yan almaktadır” diye konuştu.

Gerilim kaynaklı uykusuzluğun nedenlerine değinen Dr. Didem Yiğit, “Her insan günlük hayatında gerilimi tecrübe eder. Kimi zamansa gerilim kaynağı olaylar bizi aşan seviyelerde yaşanır. Bu olaylardan çok fazla sayıda olması artık üstesinden gelemeyeceğimiz bir durumun ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu çeşit durumlarda, insan dimağı çok sayıda yaşanmakta olan bu olaylar üzerinde denetimi olmadığını algıladığında hiperaktivasyon ismi verilen durumu yaşar. Çok küçük boyutlardaki sıkıntılar bile devasa boyutlara ulaşır ve yaşanan her şey bir tehdit olarak algılanmaya başlar. Yavaş yavaş mütalaaların sağlıksız bir biçimde ağırlaştığı bir ruh hali içine gireriz. Bu tasavvurlar, gece saatlerinde keder, dehşet ve pres kaynağı olarak bizi adeta kuşatır ve tesiri altına alır. Bunun tam aksi durumda ise gerilimle çok daha etkili bir biçimde başa çıkma kabiliyetine sahip olan kişiler gece saatlerinde de kendilerini rahatsız edici mütalaaların dinlenme sürecini olumsuz etkilemesine müsaade vermezler” biçiminde konuştu.

Kronik uykusuzluğun özellikleri ve etkileri hakkında bilgi aktaran Asker şöyle devam etti:

“Stres kaynaklı uykusuzluk rastgele bir organik hastalık ile temaslı değildir. Bu detayın farkında olarak sair marazların tesiri olmadığı anlaşıldığında, hususun gerilimle ilgili olduğu da ortaya çıkacaktır. Aşağıda sıralanan belirtiler bu durumun yaşandığının ipuçları olarak algılanmalıdır: Uykuya dalma konusunda yaşanan zorluklar, sık sık uyanmak, saatlerce yine uykuya dalamamak ve bu nedenle dinlenme gereksiniminin giderilememesi. Rahat bir uyku durumu bulma konusunda sıkıntılar yaşamak. Zihinsel imajların eşlik ettiği rahatsız edici tasavvurların ortaya çıkması. Kabuslar görmek. Sindirim sisteminde ağrı, titremeler ve uyku zamanı baş ağrıları. Gerilim kaynaklı uykusuzluk süreksiz olabildiği üzere (2 gün ile 2 hafta arasında süren uykusuzluk problemi), şayet 3 hafta ve daha uzun müddet devam ediyorsa kronik uykusuzluk sıkıntısına da dönüşebilir. Kronik durumlarda aşağıda sıralanan belirtiler görülecektir: Sinirlilik hali. Ölçüsüz yorgunluk. Konsantrasyon sorunları. İş yaşantısında düşük performans sergileme. Bedensel (somatik) şikayetler: Kas ağrıları, sindirim sistemi sorunları, baş ağrıları vb.”

Başa çıkma yolları

Nöroloji Kompetanı Dr. Didem Yiğit, gerilim kaynaklı uykusuzlukla başa çıkma yollarını şöyle sıraladı:

“İnsanların büyük bir kısmının uykusuzluk sorunu tedavisi için ruhsal destek almadan önce ilaçlara başvurduğunu belirtmektedirler. Şayet sıkıntıya neden olan faktörü, yani gerilimi denetim altına almayı başaramazsak, ahir bir grup ruhsal problemlerle yüzleşmek durumunda kalma riski de çok yüksek olacaktır. Bu nedenle, gerilim kaynaklı uykusuzluk sorunu ile başa çıkmanın en aktif yöntemleri arasında kuşkusuz bilişsel davranış şekilleri yan almaktadır. Öteki taraftan, günlük rutinlerimiz ve gece dinlenme zamanı müddetince çok yalın ve sade birtakım stratejiler uygulamak da yararlı olacaktır: Yatağınızın rahat ve dinlenmek için münâsib olduğundan emin olun. Dışarıdan gelen etkenlerin (gürültü ve ışık) en az seviyede olmasını sağlayın. Odayı havalandırın ve gereğince nemli olmasını sağlayın. Ülkü uyku sıcaklığının 16 ile 18 kademe arasında olduğunu aklınızdan çıkarmayın. Rutinlere uyun, yatağa her gün birebir saatte girin. Cep telefonu, televizyon ve bilgisayardan yatmadan bir saat kadar önce uzaklaşın. Yatağa bir kitapla girmek çok daha âlâ bir seçenek olacaktır. Akşam yemeğinde ağır yiyecekler yemekten kaçının. Şayet gerilim kaynaklı uykusuzluk meseleniz 2 haftadan daha uzun bir vade geçmediyse, bir kompetan yardımına başvurmanız gerekebilir. Haddinden fazla noktada meşgul, telaşlı ve olumsuz girdilerle dolu bir zihin, bizden yalnızca saatle uykumuzu çalmaz. Birebir zamanda hayat kalitemizi de elimizden alır.”