Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi: İşveren Katkılı Üçüncü Basamakla Tanışın

Geleneksel sosyal güvenlik sistemi dünyada genelde üç basamaktan oluşur. Birinci basamak, çalışanların devlete prim ödeyerek emekliliğe eriştiği, devletin sunduğu temel emeklilik yapısını ifade eder. İkincisi ise özel emeklilik sistemi olarak bilinen ve maaşlardan kesinti ile işveren katkısını içeren tamamlayıcı emeklilik sistemidir. Üçüncü basamak ise bireysel birikimlerle gelecek için tasarruf etmeyi hedefleyen BES olarak adlandırılır.

Türkiye özelinde şu an mevcut durumda birinci basamağın sürdürüldüğü, üçüncü basamağa ise 22 yıldır devam eden BES ile erişildiği belirtilmekte. Ancak eksik kalan nokta, işveren katkılı ikinci basamak olarak tanımlanan tamamlayıcı emeklilik sistemidir; gelişmiş pek çok ülkede en kritik unsur bu basamaktır.

TES altyapısı tamam; ancak taraflar netleşmedi TES’in altyapısı teknik olarak hazır olsa da işveren tarafı, sendikalar ve diğer paydaşlar arasında ortak bir mutabakat henüz ortaya konulmadı. Hatta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile de modelin nasıl işleyeceği konusunda net bir paylaşım yapılmış değil.

Tamamlayıcı Emeklilik Sisteminde değişiklikler devletin mevcut sosyal güvenlik sistemi üzerinde bir dönüşüm değil, mevcut sisteme ek bir yapı olarak tasarlanır. Bu bağlamda, ikinci basamak olarak adlandırılan tamamlayıcı emeklilik mevcut OKS ve TES yapılarını değiştirecek; devletin emeklilik sistemiyle çakışacak bir ikame değil.

Tamamlayıcı sistem zorunlu olacak mı? Evet, tüm çalışanlar için zorunluluk getirilecek ve sisteme dahil olmaları sağlanacak.

İşveren katkısı ne kadar olacak? Zorunlu katılım ve katkı konusu netleşmiş olsa da başlangıçta işveren katkısı %0,5 veya %1 olarak öngörülebilir. Bu katkı ilerleyen yıllarda kademeli olarak %3 seviyesine çıkarılabilir. Genel olarak çalışanlardan maaş üzerinden %3’lük bir kesinti yapılacak; işveren katkısı %0,5–1 aralığında başlayıp zamanla artış gösterecek; devletin katkısı ise %30 olarak öngörülüyor.

Çalışandan kesilecek oran ise %3 olarak belirlenmiştir. Bir tarafta işveren %0,5–1 arasında katkı sağlar; devlet ise %30 katkı payını üstlenir.

Sistemden çıkış kısıtlaması bulunmaktadır: Tamamlayıcı emekliliğe giren çalışanlar, mücbir sebepler hariç, sistemden ayrılamazlar. Emeklilik geldiğinde gelir kaybını telafi etmek amacıyla bu sistem devreye girer ve ek gelir sağlar.