Nöbetçi Eczaneler
Giresun ve Rize’de yaşanan sel felaketlerini kıymetlendiren Bülent Ecevit Üniversitesi (ZBEÜ) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, uç meteorolojik olayların sıkça yaşanabileceğine dikkat çekti. Kutoğlu, “Üniversitemizde yapılan 6 yıllık çalışma ile önemli ölçüde Türkiye’de 6 sene içerisinde yağışa dönüşebilir su ölçüsü artmış durumda. Giderek artış sergiliyor. Kentlerimiz üzerinde asılı kalan bu nem katmanı bir soğuk hava dalgası geldiğinde artık artık havada asılı kalamıyor” diye konuştu.
Rize ve Giresun’da yaşanan sel felaketleriyle birlikte hayatını kaybedenlerin yakınlarına baş sıhhati dileyen Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, yaşanan felaketleri kıymetlendirdi. Bilimsel göstergelere göre bu tıp afetlerin ilerleyen zamanlarda sıkça yaşanabileceğinin altını çizen Kutoğlu, “Giresun’da büyük bir sel felaketi yaşadık. Fakat bu sel felaketi daha önce de söylediğimiz üzere bilimsel göstergeler gösteriyor ki bu çeşit afetleri ilerleyen zamanlarda da sıkça yaşayacağız. Artık herkes biliyor. Global iklim değişikliği kelam konusu. Bu iklim değişikliği sebebiyle bir grup iklimlerde değişimler yaşanıyor. Bu değişimin yanı sıra kentlerimiz giderek betonlaşıyor. Bu ikisinin tesiriyle uç meteorolojik olayları sıkça yaşayacağız. İnsanoğlu hayatını sürdürebilmek için tabiat üzerinde bir kadro değişiklikler yapıyor. Örneğin nüfusumuz arttıkça daha çok tüketiyoruz. Tabiata atmosfere daha çok karbon salıyoruz. Bu o denli bir şeyki yalnızca yakıtlarla ilgili değil ısınmak için elektrik kullanmak için fosil yakıtlar kullanıyoruz. Bunlar atmosfere karbon salınımı yapıyor. Beslenme formumuz bile atmosfere sera gazları yayılmasına neden oluyor. Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar bile atmosfere metan gazı yayıyor. Bütün bunlar atmosferdeki gaz konsantrasyonunu değiştirerek global ısınmaya tesir ediyor” diye konuştu.
“20. yüzyılda 2 derece sıcaklık artışı oldu”
İnsan faaliyetleri nedeniyle atmosfer katmanındaki gaz konsantrasyonunun değiştirildiğini hatırlatan Kutoğlu, şöyle devam etti:
“Bu ne demek olağan koşullar altında bu çeşit insan aktiviteleri bu kadar ağır değilken güneşten gelen ışınların bir kısmı yer yüzeyine çarptıktan sonra gücünü kaybetmeden tekrar atmosferin dışarısına çıkabiliyordu. Lakin bu insan faaliyetleri nedeniyle atmosfer katmanında gaz konsantrasyonu bizim tarafımızdan değiştirildiği için güneş ısınları sera gazları nedeniyle büyük kısmı atmosferin dışına çıkamıyor. Sıcaklık atmosferde su buharında ve bu gazlar tarafından tutuluyor. Atmosferdeki sıcaklık artıyor. Yalnızca geçtiğimiz 20. yüzyılda 2 derece sıcaklık artışı oldu. Meğer bu kadar sıcaklık artışı geçmiş dönemde fakat bin yılda gerçekleşebilmişti. Isınma olayı giderek devam ediyor.”
“Yağmur toprakla buluşamadan buharlaşıp atmosfere karışıyor”
İnsan eliyle yapılan betonlaşmanın da çarpan tesiri oluşturduğunu hatırlatan Hakan Kutoğlu, yazın yağan yağışların toprakla buluşamadan buharlaşıp atmosfere geri dönünce uç meteorolojik olaylara sebep olduğuna dikkat çekerek şöyle dedi:
“Buna bir de çarpan tesiri yapan betonlaşma kelam konusu. İnsan faaliyetleri yol, bina, kara yolu, etraf düzenlemeleri süratli bir betonlaşmaya neden oluyor. İklim değişikliğini gözetmeden yapılan bu değişiklikler nedeniyle bilhassa yaz aylarında yağan yağışlar toprakla buluşamıyor. Yer altı suları olarak yer altına inemiyor. Yahut biz tabiatın topografyasını değiştirdiğimiz için su doğal akış yolundan akmayıp kara yolları üzerinde bütün dağlardan zirvelerden gelen sular, geçiş yolu bırakmadığımız için karayolları ağır yağışlarda derelere dönüşüyor. Betonlaşmada çarpan tesiri yapıyor. Yazın gün uzunluğu gerek sıcaklık artışı oluyor. Bizim insan eliyle yaptığımız beton binalar bu sıcaklığı gün uzunluğu emiyor. Gece olduğunda da bu sıcaklık tekrar ısınan beton yapılardan tekrar atmosfere yayılmaya devam ediyor.”
“Türkiye’de 6 sene içerisinde yağışa dönüşebilir su ölçüsü artmış durumda”
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi tarafından yapılan 6 yıllık çalışma sonucunda yağışa dönüşebilir su ölçüsünde artışlar olduğunu vurgulayan Kutoğlu, “Yaz aylarında yağan yağmur ısınan beton, asfalt üzere yapılardan toprakla buluşamadığı için tekrar buhar olarak atmosfere karışıyor. Orada yağışa dönüşebilir su buharı olarak bekliyor. Üniversitemizde yapılan 6 yıllık çalışma ile önemli ölçüde Türkiye’de 6 sene içerisinde yağışa dönüşebilir su ölçüsü artmış durumda. Giderek artış sergiliyor. Kentlerimiz üzerinde asılı kalan bu nem katmanı bir soğuk hava dalgası geldiğinde artık artık havada asılı kalamıyor. Birden kentlerimizin üzerine 1-2 sene içerisinde yağacak olan toplam yağış bir anda yağıyor. Tabiki bu türlü ağır bir yağışa göre dizayn edilmemiş alt yapı o kadar ağır bir yağışı kaldıramayacağı için derelerimiz menfezlerimiz taşmaya başlıyor. Bir kusurumuz daha var tabi ki bu türlü riski yüksek dere, ırmak yataklarına yerleşim yaptığımızda maalesef Giresun, Rize ve öteki kentlerdeki yaşadığı hadiseleri yaşamak durumunda kalıyoruz. Bilim bize bunların olabileceğini söylüyor. Biz uydu teknolojileri sayesinde yağışa dönüşebilir su buharını gün gün takip edebiliyoruz. Bu tip olayların olabileceğini önceden biliyoruz. Geliştirilen modeller sayesinde ani bir su baskını olduğunda nerelerin sele maruz kalabileceğini coğrafik bilgi sistemi takviyeli olarak ortaya koymak mümkün. Kentlerimizi tasarlarken imar planlarımızı yaparken yeni ortaya çıkan tabloya göre önlemlerimizi almamız gerekiyor. Hiçbir şey yapmadan bilimi dikkate almadan devam edersek bu acı olayları yaşamaya devam edeceğiz” diye konuştu.