Nöbetçi Eczaneler
Mini Beyinlerde Önemli İlerleme
Bilim insanları, laboratuvar ortamında geliştirilen ‘mini beyinlerde’ kayda değer bir ilerleme kaydettiklerini açıkladı. Araştırmacılar, gerçek beyne benzer kan damarlarına sahip ‘beyin organoidleri’ üreterek, bu yapıların daha uzun süre canlı kalmasını sağladı. Organoidler, kendi kendini yenileyebilen ve organ işlevi gösterebilen, doğrudan doku veya kök hücrelerden elde edilen üç boyutlu hücre gruplarıdır.
Beyin organoidleri olarak adlandırılan kök hücrelerden elde edilen hücre kümeleri, 2013 yılından bu yana otizm, şizofreni ve demans gibi hastalıkların araştırmalarında kullanılmaktadır. Uzmanlar, bu zamana kadar üretilen organoidlerin en büyük sorununun, birkaç ay içerisinde besin ve oksijen yetersizliği sebebiyle ölmesi olduğunu belirtiyor. Bunun nedeni, gerçek beyinlerdeki damar ağının, yapay beyinlerde yeterince gelişememesi olarak tanımlanıyor.
Kaliforniya Üniversitesi’nden araştırmacılar, bu durumu açıklayarak, organoidlerin büyüklüğünün ve karmaşıklığının sınırlı olduğunu ifade etti. Sorunu aşmak için kök hücrelerden ‘kortikal organoidler’ üretildi. Ayrıca, damar hücrelerinden oluşan ayrı organoidler geliştirildi ve bu yapılar, mini beyinlerin iki ucuna yerleştirildi.
Gerçekçi ‘damar ağı’ oluşturuldu ve birkaç hafta içinde, damar hücrelerinin tüm organoid boyunca yayıldığı ve içi boş kanallar oluşturduğu gözlemlendi. Bu yapıların, gerçek beyindeki damar sistemine oldukça benzediği tespit edildi. Cambridge Üniversitesi’nden Madeline Lancaster, çalışmayı “büyük bir adım” olarak nitelendirerek, damarların gerçek beyin ile benzer bir yapıya sahip olmasının son derece önemli olduğunu vurguladı.
Araştırmada ayrıca, geliştirilen damarların ‘kan – beyin bariyerine’ benzer bir koruyucu yapı oluşturduğu ve besin ile atık maddelerin geçişini daha iyi sağladığı belirtildi. Uzmanlara göre bu gelişme, organoidlerin daha uzun süre yaşamasına ve beyin gelişiminin daha ayrıntılı şekilde incelenmesine olanak tanıyacak. Ancak bilim insanları, tamamen işlevsel bir sistem için kan akışını sağlayacak yapay bir dolaşım mekanizmasına hala ihtiyaç olduğunu ifade etti.