Hazine ve Maliye Bakanlığı, dijital dönüşüm kapsamında vergi dairelerinde bazı işlemleri tamamen robotik ve yapay zeka destekli olarak yürütüyor. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından geliştirilen dijital uygulamalar sayesinde vergi mükellefleri internetin olduğu her yerden ve istedikleri zamanda ödeme, dilekçe verme, bildirimde bulunma ve beyanname gönderme gibi pek çok işlemi gerçekleştirebiliyor.
Geçen yıl Dijital Vergi Dairesi üzerinden 362 milyon giriş yapıldı; 12 milyon dilekçe ve bildirim ile 111 milyon beyanname elektronik ortamda iletildi. Başkanlık, fatura, serbest meslek makbuzu, irsaliye ve dekont gibi belgelerin de elektronik ortamda düzenlenmesini sağladı ve 2024 yılında 17,8 milyar belge dijital olarak oluşturuldu. Defter tutmakla yükümlü olan 4 milyon mükellef, e-Defter ve Defter Beyan Sistemi ile işlemlerini tamamladı.
Vergi dairelerindeki tahakkuk, tahsilat, haciz, tebligat ve yazışma süreçleri elektronik uygulamalara taşınarak bürokratik işlemler azaltıldı. Yılda 100 milyondan fazla kağıt belgeye karşılık gelen ödeme emri, ihbarname, düzeltme fişi ve haciz varakası gibi belgeler de elektronik ortama aktarılacak. İlk aşamada ödeme emirleri e-belge halinde hazırlandı; ihbarnameler ise yıl içinde e-belge olarak düzenlenecek.
Dijital Vergi Dairesi üzerinden mükelleflerin talep ettiği mükellefiyet durum yazıları ve borç durum yazıları sistem tarafından otomatik olarak cevaplandırtılıyor. Kesilen cezalara karşı, süresi içinde ödenmeyen indirim talepleri için ek tahakkuk işlemleri ve hukuken kesinleşen ihbarnameler için düzenlenmesi gereken tahakkuk fişleri, artık robotik süreç otomasyonu ile insan müdahalesi olmadan gerçekleştiriliyor. Bu sayede işlemler hız kazanıyor, tahsilat süreçleri hızlandırılıyor ve insan hatası kaynaklı riskler azaltılıyor.
GİB, yeni otomasyon çalışmalarıyla vergi dairelerinde yapılan işlemlerin bir kısmını yapay zeka ve robotik süreçlerle tamamlamayı hedefliyor. Vergi daireleri müdürünün onayı gereken belgeler, Vergi Usul Kanunu çerçevesinde Başkanlık tarafından imzalanacak. Öncelikte, pişmanlıkla verilen ancak süresi içinde ödenmeyen beyannameler için düzenlenmesi gereken düzeltme fişi ile vergi-ceza ihbarnameleri tamamen otomatik olarak oluşturuluyor. Sistem, manuel olarak yapılan işlemleri düzenli kontrol ederek sonuçlandırıyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Gelir İdaresi’nin benzer işlem ve süreçleri analiz ederek otomatikleştirme çalışmalarına devam ettiğini belirtti. Bakan, mükelleflerin vergi uygulamalarıyla ilgili taleplerinin yapay zeka teknolojisiyle hızlı ve doğru yanıtlar alacağını ifade etti. Bu yaklaşımın hizmet kalitesini artırması, bürokratik gecikmeleri azaltması ve sınırlı insan kaynağını verimli kullanması hedefleniyor.
