TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’nda, yenilenebilir enerji düzenlemelerinin yanı sıra bazı kanunlarda değişiklik öngören teklifin görüşmeleri sürüyor. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Hukuk İşleri Daire Başkanı Hatice Ebru Töremiş, teklifin 13’üncü maddesindeki sorumluluk düzenlemesine ilişkin açıklamalarda bulundu.
AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Varank’ın başkanlık ettiği komisyonda ele alınan madde, Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun’a yeni bir fıkra eklenmesini öngörüyor. Düzenlemeye göre kanun kapsamındaki işlemlerde görevlendirilenler ile tasfiye, devir ve devralma işlemlerini yürüten bankalar ve görevlendirdikleri kişiler, 17 Eylül 2026’dan itibaren görevleriyle ilgili aldıkları karar ve yaptıkları işlemler nedeniyle hukuki, idari ve mali sorumluluk taşımayacak; suç teşkil eden fiiller ise kapsam dışında kalacak.
Maddeye yönelik muhalefet milletvekillerinin eleştirilerinin ardından söz alan Töremiş, fonların tasfiyesine neden ihtiyaç duyulduğunu anlattı. Töremiş, “Fiyat istismarı, dolandırıcılığı gibi fiillerde araç olarak kullanıldığının tespiti üzerine ve bu suretle fon mal varlıklarımızın azaltıldığının ve bazı fonların temerrütleriyle karşılaşıldığının tespiti üzerine, 17 Eylül 2026 tarihli Kurul kararlarıyla malumunuz 131 bin fonun tasfiyesine karar verildi.” dedi.
Töremiş, aynı gün İş Bankası ve Ziraat Bankası’nın tasfiye işlemlerini yürütmek üzere görevlendirildiğini, tasfiye usulüne ilişkin kararların da alındığını belirtti. Yatırım fonlarının tasfiyesine yönelik olağan prosedürlerin bulunduğunu ancak portföy varlıklarının yatırımcıların alacaklarını karşılamaya yetmediği durumda olağanüstü bir süreçle karşılaşıldığını kaydeden Töremiş, bu nedenle 7596 sayılı Kanun’un gerekli hâle geldiğini söyledi.
SPK’nın mevcut mevzuatında tasfiyedeki dağıtım sıraları, farklı ödeme yöntemleri ve ara ödemelere ilişkin olağanüstü düzenlemelerin bulunmadığını ifade eden Töremiş, yeni kanunla farklı usul ve yöntemlerin devreye alındığını aktardı. Kanunun üç temel ekseninden ilkinin, fon portföyündeki varlıkların satışını ve yatırımcıların zararlarının karşılanmasını kapsadığını belirten Töremiş, borsada yüklü miktarda satışın fiyatlar üzerindeki etkisinin kanunun hazırlık sürecinde dikkate alındığını söyledi.
Töremiş, borsa fiyatının varlığın gerçek değerini yansıtmadığı veya tasfiyeyi geciktireceği durumlarda, kanunun SPK’ya farklı satış yöntemlerine karar verme imkânı tanıdığını ifade etti. Bu yöntemler arasında ihraççı şirketin kendi payını geri alması, hâkim ortağa satış, toptan satış ve özel işlem bildirimi bulunuyor; tasfiyeci bankaların başvurusu üzerine Kurul, yatırımcıların menfaatini gözeterek değerlendirme yapıyor.
“7596 sayılı yasa çıktığından bu yana borsamızın düşmemesi adına borsa dışı satış yöntemleri, toptan satış, özel işlem bildirimi veya geri alım yönünde çok sayıda karar alındı.” diyen Töremiş, bu kararlara ilişkin tasfiyeci bankalar ve SPK açısından dava açılması endişesi bulunduğunu dile getirdi. Bir payın borsa fiyatından daha düşük bir bedelle satılması hâlinde yatırımcıların bankalara veya Kurul karar organına dava açabileceğini hatırlattı.
Töremiş, satış kararlarında borsadaki fiyat hareketlerinin yanı sıra tasfiyenin hızlı tamamlanmasının da gözetildiğini kaydetti. “Borsada çok yüklü blok bir emir verdiğinizde onun borsada bir düşüklük yaratacağını bildiğiniz için peyderpey satışlar yapmak zorunda kalırsınız ve bu süreç uzar.” ifadelerini kullanan Töremiş, tasfiye için öngörülen sürenin önce üç ay, daha sonra altı aya çıkarıldığını belirtti.
Düzenlemedeki sorumluluk muafiyetinin suç oluşturan fiilleri kapsamadığını vurgulayan Töremiş, “Yani kimseye suç olan bir fiilden dolayı bir dokunulmazlık, bağışıklık tanınmıyor. İkinci kısmı da görevi dışında yaptığı bir fiil nedeniyle de bir dokunulmazlık, bağışıklık tanınmıyor.” dedi. Töremiş, 6362 sayılı Kanun’da bu tür satış kararlarına ilişkin SPK’ya yetki ve sorumluluk verilmediğinden, mevcut kanundaki soruşturma usulü korumalarının 7596 sayılı Kanun kapsamındaki yeni görevler için uygulanamayacağını ifade etti.
Kanunun ikinci ekseninin şahsi sorumluluk ve geri kazanım hesapları olduğunu belirten Töremiş, suçla bağlantılı para veya sermaye piyasası araçlarının Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri çerçevesinde fonlara iade edilebildiğini söyledi. Gayrimenkul gibi varlıklarda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun yönetim kayyımı olarak görevlendirildiğini ve varlıkları satarak elde edilen tutarları geri kazanım hesaplarına veya fonlara aktarabildiğini kaydetti.
Töremiş, varlıkları satılan kişilerin satış bedeline ilişkin iddialarla görevlilere dava açabileceğini belirterek, sorumluluk düzenlemesinin görevini yerine getiren kurumları bu tür davalara karşı korumayı amaçladığını söyledi. “Hem bankalarımız hem Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonumuz bu fonlara ve geri kazanım hesaplarına en yüksek değeri sağlamak amacıyla görevlerini yerine getirdiklerine göre, eğer o amacı sağlamayan bir fiilleri varsa evet, görevlerinin gereğini yerine getirmemesi nedeniyle bence yargıda bu sorumsuzluk kalkanı onları korumayacaktır.” ifadelerini kullandı.
Kanunun son ekseninde net yatırım tutarı ve ara ödeme kavramlarının yer aldığını aktaran Töremiş, bu uygulamaların mevcut düzenlemelerde bulunmadığını belirtti. Fon katılma payı sahiplerine yapılacak dağıtımın bazı durumlarda oransal yöntemin dışına çıkabildiğini kaydeden Töremiş, küçük yatırımcıların öncelenmesi ve Kurula belirli bir alt sınır belirleme yetkisi verilmesinin kanuni düzenlemeyle gerçekleştirildiğini söyledi.
Ara ödeme tutarlarının belirlenmesinde Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve Takasbank’ın görev aldığını belirten Töremiş, net yatırım tutarının hesaplanmasına ilişkin yazılımın kanuna uygun biçimde geliştirildiğini ifade etti. Yatırımcıların net yatırım tutarını ana para olarak algılayabildiğini ve beklediklerinden düşük ödeme almaları hâlinde hesaplamalara itiraz edebildiğini de sözlerine ekledi.
Töremiş, sorumluluk düzenlemesinin dava açılmasını engellemediğini vurgulayarak, “Ben bir hukukçu olarak bu maddenin dava açılmasına engel teşkil eden bir madde olduğunu düşünmüyorum. Dava açılacak.” dedi. Mahkemenin işlemin görev kapsamında yapılıp yapılmadığını, hukuka aykırılık ve zarar bulunup bulunmadığını inceleyebileceğini belirten Töremiş, düzenlemenin kurumların kanunda tanımlanan iş ve işlemlerini koruma altına aldığını kaydetti.
