Nöbetçi Eczaneler
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, son 23 yılda su akışını yönlendirmek amacıyla 3,4 trilyon lira yatırım yapılarak yaklaşık 11 bine yakın su ve sulama tesisinin Türkiye’ye kazandırıldığını belirtti. Bu yıl su ve sulama yatırımlarına 147 milyar lira kaynak ayırdıklarını ve 321 projeyi daha hayata geçireceklerini ifade etti. Ulusal Su Kurulunun 4. toplantısında konuşan Yumaklı, iklim değişikliğinin tüm dünya için artık bir sorun haline geldiğini, kuraklık, su kıtlığı, taşkınlar ve orman yangınları gibi olayların artık “yeni normal” olarak değerlendirildiğini vurguladı.
“Suyu, toprağı, tarımı ve ormancı savunmamızı sadece sektörler olarak görmüyoruz; bunlar geleceğimizi şekillendiren stratejik alanlar,” diyen Yumaklı, sürdürülebilir su yönetimi, gıda güvenliği ve “yeşil vatan” savunmasının milli güvenlik meselesi haline geldiğini kaydetti. Cumhurbaşkanı’nın ifadelerini hatırlatarak, suyu korumanın vatanı korumakla eşdeğer olduğuna işaret etti.
Yağışlar azaldı ve 2025 su yılı üzerinde kayıplar derinleşti Türkiye’nin konumu nedeniyle küresel ısınma ve iklim değişikliklerinden en çok etkilenen ülkeler arasında yer aldığını hatırlatan Yumaklı, 2024’ün son 53 yılın en sıcak yılı olduğuna ve yağışların uzun yıllar ortalamasına göre %6,3 azaldığına dikkat çekti. 1 Ekim’de başlayan ve 30 Eylül’de sona eren su yılı verilerine göre 2025 su yılında yağışlar geçen yılın %28 altında gerçekleşti. Türkiye genelinde 10 aylık su yılı yağışları son 52 yılın en düşük seviyesine indi; Güneydoğu, Batı, iç ve Trakya bölgelerinde kuraklıklar yaşanıyor ve 2100 yılına kadar ortalama sıcaklıkların 4 ila 6 derece artması bekleniyor.
“Su ve sulama yatırımlarına 147 milyar lira kaynak ayıracağız” şeklinde konuşan Yumaklı, ardışık kuraklık gün sayılarının artması ve sıcak hava dalgalarının etkisiyle orman yangını riskinin yükseldiğini vurguladı. 2100’e kadar su kaynaklarının yaklaşık %25 azalabileceği öngörüleriyle, son 23 yılda su akışını yönlendirmek için yapılan yatırımların büyüklüğüne değindi ve şu ifadeleri paylaştı: 3,4 trilyon lira yatırım yapılarak 11 bine yakın su ve sulama tesisi kazandırıldı. Bu yıl ise 147 milyar lira kaynakla 321 projeyi hayata geçireceklerini söyledi. Ayrıca, 4. Tarım Orman Şurası’nda 11’i su ile ilgili olmak üzere 86 karara imza atıldığını belirtti.
Göl eylem planları ve su yönetiminde ileri adımlar Yumaklı, Göl Eylem Planları’nı hayata geçirerek Eğirdir Gölü’nden başlayıp diğer göller için de planlar geliştirdiklerini ifade etti. Eğirdir Gölü’nün hacminin %55 azaldığını hatırlatarak, buraya 5 yılda 21 milyar liralık yatırım yapacaklarını ve ilk adım olarak göle yıllık 42 milyon metreküp su takviyesi projesinin ihalesini tamamladıklarını bildirdi. Bu planlar Akşehir, Eber, Bafa, Beyşehir, Burdur, İznik, Seyfe ve Sapanca gölleri için de uygulanacak.
Yapay zeka ve akıllı su yönetimi alanında atılan adımlara da değinen Yumaklı, içme suyu şebekelerindeki kayıp oranının 2004’te %60 iken bugün %31,6’ya düştüğünü, yine de bazı şehirlerde kayıp oranlarının %60’a kadar ulaştığını söyledi. Modern sulama sistemlerini yaygınlaştırmayı, yapay zeka destekli sulama otomasyonu ile elektronik su yönetim sistemlerini kurmayı hedeflediklerini belirtti. Kapalı sulama sistem oranını 2028’e kadar %45’e çıkarmayı ve bireysel sulama sistemlerini desteklemeyi planladıklarını ifade etti. Ayrıca atık su ve atık yönetimi, yenilenebilir enerji ve döngüsel ekonomi yatırımlarına ek yüzde 10 kamu katkısı verileceğini belirtti.
Ulusal Su Planı ve havzalar İklim değişikliği etkilerine uyum sağlamak için alternatif su kaynaklarına yöneldiklerini söyleyen Yumaklı, atık suların arıtılarak tarım ve diğer sektörlerde kullanılmasının ön planda olduğunu vurguladı. Gediz Havzası bağlamında Turgutlu Organize Sanayi Bölgesi için atık su arıtma tesisi yatırımını önceliklendirdiklerini ve gelişmeleri yakından takip ettiklerini kaydetti. 2025-2035 yıllarını kapsayan Ulusal Su Planı’nın kamu kurumları, belediyeler, su ve kanalizasyon idareleri, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerin görüşleri doğrultusunda tamamlandığını ifade eden Yumaklı, planın 8 hedef, 31 strateji ve 141 eylem içerdiğini belirtti. Plan, su-gıda-enerji bağlantısından akıllı su yönetimine kadar geniş bir perspektifle ele alınmaktadır ve Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek.
Ulusal Su Kurulu’nun kararları Ulusal Su Kurulu’nun oy birliğiyle 6 karar aldığını açıklayan Yumaklı, bu kararların uygulama aşamasında tüm kurumların işbirliği içinde hareket edilmesi, iklim dostu şehirler için atık suyun geri kazanılması ve yeniden kullanılması, su kayıplarının azaltılması, yağmur suyu hasadı ve gri su sistemlerinin yaygınlaştırılması ile vatandaşların kuraklık riskine karşı farkındalıklarının artırılması gerektiğini içerdiğini söyledi. Ayrıca il su kurulları bünyesinde içme suyu yönetiminin iyileştirilmesi amacıyla teknik, hukuki ve idari durum tespit raporlarının Ulusal Su Kurulu’na sunulacağını belirtti. Havzalardaki suyun kalite ve miktarından maksimum faydayı sağlayacak yatırımlara öncelik verileceğini ve Kızılırmak Deltası ekosisteminin korunması için illerde atık su arıtma tesisleri inşa edilerek geliştirileceğini kaydetti. Susurluk ve Yeşilırmak Havzaları için Taşkın Yönetim Planları ile Ulusal Su Planı onaylanacak; arıtılmış atık suların tarımda yeniden kullanılmasına ilişkin sorun ve çözümler için bir alt kurul kurulması da planlar arasındadır.