Trump-Şi görüşmesiyle küresel ekonomi için acil başlıklar belirleniyor

Ocak ayında ikinci dönemine başlayan Trump ile Şi’nin bu görüşmesi, uzun süredir beklenen ilk ikili temas olarak öne çıkıyor. Zirve, hafta sonu Malezya’da yürütülen ticaret görüşmelerinin ardından düzenleniyor ve taraflar, ortak bir çerçeve üzerinde ilerleyeceklerini kaydetti. Çin Dışişleri Sözcüsü Guo Jiakun ise basın toplantısında ayrıntıya girmeden, "Görüşmeye ilişkin bilgileri zamanında paylaşacağız" dedi. İki liderin toplantısında küresel ekonomi için kritik üç başlık dikkat çekiyor:

Ticaret geriliminin durumu konusunda ABD, bu ay başında Trump’ın gündeme getirdiği Çin ürünlerine yönelik %100 gümrük vergisi artışını durdurdu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, CBS News’e yaptığı açıklamada, "Bu artış şu an için masadan kalktı" ifadesini kullandı. Bu adım, Çin’in mayıs ayında açıkladığı ve nadir toprak elementleri içeren ürünlere ihracat lisans şartı getiren düzenlemelere yönelik bir yanıt olarak değerlendiriliyor. Çin, nadir toprak elementlerinin üçte ikisini kontrol eden ülke olarak kilit bir rol oynuyor ve bu mineraller elektrikli araçlardan füze sistemlerine kadar pek çok teknoloji için hayati öneme sahip. Washington ise bu bağımlılığı azaltmak için Avustralya ve Kanada gibi ülkelerle tedarik anlaşmaları yapmaya çalışıyor. Bessent, Çin’in aralıkta yürürlüğe girmesi planlanan kısıtlamaları erteleyip ertelemeyeceğinin netleşmediğini, ancak "ilerleme kaydedildiğini" söyledi. ABD’nin tarım kaleminin önde gelen ihraç kalemi olan soya fasulyesi satışlarında da hareketlilik bekleniyor; Çin’in misilleme vergileri nedeniyle bu yıl düşüş yaşayan satışlar yeniden canlanabilir, ama eski seviyelere ulaşması beklenmiyor.

TikTok anlaşması imza aşamasında ABD ve Çin, Madrid’deki görüşmelerden beri şekillenen TikTok anlaşmasını Busan zirvesinde nihai hale getirmeye hazırlanıyor. Bessent, "tüm detaylar tamamlandı" dese de, anlaşmanın Trump ile Şi’nin imzasını beklediğini vurguluyor. TikTok’un 170 milyon ABD kullanıcısı var ve güvenlik endişeleri nedeniyle uzun süredir tartışma konusu. Plan kapsamında Oracle öncülüğündeki bir ABD konsorsiyumu TikTok’un ABD operasyonlarının yüzde 80’ini devralacak, ByteDance ise yüzde 20 payını koruyacak. Eleştirmenler, algoritmanın tamamen Çin’in etkisinden kurtulmadığı sürece kararlılığın sınırlı kalabileceğini dile getiriyor.

Tayvan krizi yeniden gündemde kısmında Trump, Asya turuna çıkmadan önce Tayvan konusunun Şi ile görüşmesinde "öncelikli başlıklardan biri" olacağını ifade etmişti. Pekin yönetimi, Tayvan’ı kendi toprağı olarak görüyor ve bağımsızlığa karşı çıkıyor. Şi Cinping ise Tayvan’ı kırmızı çizgi olarak tanımlarken, Çin ordusu ada çevresinde yoğun tatbikatlar yürütüyor. Washington, yıllardır stratejik belirsizlik politikası izleyerek Tayvan’a savunma desteği sağlarken, olası bir çatışmada doğrudan savunma taahhüdünde bulunmuyor. Trump ise yaz aylarında 400 milyon dolarlık askeri yardımı engellemesi ve Tayvan lideri Lai Ching-te’nin New York’a uğramasına izin vermemesi nedeniyle eleştirilmişti. ABD Savunma Bakanı Marco Rubio ise Japonya’daki açıklamasında, &quot>Ticaret anlaşması karşılığında Tayvan’dan vazgeçildiği gibi bir durum söz konusu değil" dedi.