TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Plan ve Bütçe Komisyonunda Meclis’in 2027 yılı bütçesine ilişkin sunum yaptı. Kurtulmuş, 28. Yasama Dönemi’nde Meclis Başkanlığına 4 bin 3 kanun teklifi sunulduğunu, Genel Kurul gündemine alınan 264 tekliften 142’sinin kanunlaştığını bildirdi.
Uluslararası anlaşmaların uygun bulunmasına dair 89 kanun teklifi için inceleme raporu hazırlandığını belirten Kurtulmuş, 2 bin 408 teklif hakkında da 72 inceleme raporu düzenlendiğini aktardı. TBMM’nin en yoğun çalışan parlamentolar arasında yer aldığını vurgulayan Kurtulmuş, dönem boyunca Genel Kurulda 380 birleşim ve 1803 oturum yapıldığını, çalışmaların yaklaşık 2 bin 911 saat sürdüğünü söyledi.
Genel Kurul görüşmeleri için 104 bin sayfayı aşkın tutanak hazırlandığını kaydeden Kurtulmuş, komisyonlardaki görüşmelerle birlikte 94 bin 261 sayfalık kayıt oluşturulduğunu ifade etti. Diğer tutanak hizmetleri de eklendiğinde Meclis kayıtlarının bu dönemde 211 bini aşkın sayfaya ulaştığını belirtti.
Ortak bildiriler ve Başkanlık tezkereleriyle milli tutumun da kayda geçirildiğini dile getiren Kurtulmuş, TBMM’de kabul edilen 15 ortak bildirinin 9’unun İsrail’in Gazze’deki soykırımı ve bölge ülkelerine yönelik saldırganlığıyla ilgili olduğunu söyledi. Meclis’in çeşitli konularda 142 karara imza attığını da bildirdi.
Yasama dokunulmazlığı kapsamında, 692’si önceki dönemden kalan toplam 1096 dosyanın komisyonda beklediğini belirten Kurtulmuş, yazılı soru önergelerinin cevaplanması için yürütmeye düzenli olarak hatırlatmalarda bulunduklarını aktardı. Bu dönemde verilen 51 bin 125 önergenin 35 bin 628’inin cevaplandırıldığını, Başkanlığa sunulan 302 önergeden 298’ine süresi içinde yanıt verildiğini kaydetti.
Kurtulmuş, “Bütün bu uyarılarla birlikte bu dönemde 51 bin 125 önergenin 35 bin 628’i cevaplandırılmış. Böylece cevaplandırma bakımından biraz daha iyi bir noktaya geldiğimizi söyleyebilirim. Yine Başkanlığımıza verilen 302 soru önergesinden 298’i süresi içerisinde cevaplanmıştır. 3 soru önergesi ise cevaplandırma süreci içerisindedir.” dedi.
65 Meclis araştırması önergesiyle 11 araştırma komisyonu kurulduğunu belirten Kurtulmuş, 9 komisyonun çalışmalarını tamamlayarak raporlarını yayımladığını söyledi. “Terörsüz Türkiye” sürecinde kurulan TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun bu dönemin önemli çalışmalarından biri olduğunu vurguladı.
Komisyon toplantılarına kurum, kuruluş, vakıf ve farklı kesimlerden yaklaşık 137 temsilcinin davet edilerek görüşlerinin alındığını aktaran Kurtulmuş, komisyon üyelerine ve katkı sunan siyasi partilere teşekkür etti. Kurtulmuş, “Üstün bir demokrasi örneği verilerek, hiç kimsenin söylediği sözün üzerine tartışma açılmadan herkes sözünü söyledi, tutanaklar tutuldu, ondan sonra da müzakerelerle raporlar hazırlandı. Bu, gerçekten Türkiye demokrasisinin çözüm üretme kapasitesini göstermesi bakımından da bizim için fevkalade değerli ve önemli bir çalışma oldu.” ifadelerini kullandı.
TBMM’nin 12 uluslararası asamblenin asli, 3 asamblenin ise gözlemci üyesi olduğunu hatırlatan Kurtulmuş, dostluk grubu kurulan ülke sayısının 147’ye ulaştığını bildirdi. Dördüncü Yasama Yılı’nın başlangıcından itibaren 6 ülkeye ziyaret gerçekleştirdiğini, 13 uluslararası toplantıya katıldığını ve farklı düzeylerde 117 muhatabıyla ikili görüşme yaptığını anlattı.
Kurtulmuş, bu dönemde 9’u devlet başkanı, 65’i meclis ve senato başkanı düzeyinde olmak üzere 117 muhatapla görüştüğünü, ayrıca 10 meclis başkanını TBMM’de ağırladığını söyledi. Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı kapsamında, 16 Kasım’da Parlamentolar Arası Birlik ev sahipliğinde uluslararası bir parlamenter zirve yapılacağını kaydetti.
TBMM’nin Filistin’e destek veren duyarlı parlamentolar arasında bulunduğunu belirten Kurtulmuş, 18 Nisan 2025’te başlatılan Filistin’i Destekleyen Parlamentolar Grubu’nun çalışmalarını hatırlattı. İnsani yardım filosuna yönelik saldırılar hakkında 8 Ekim 2025 ve 30 Nisan 2026’da alınan Başkanlık kararlarının TBMM’de ittifakla kabul edildiğini ifade ederek siyasi parti gruplarına teşekkür etti.
TBMM yerleşkesini 1 Ekim 2025’ten bu yana 428 bin 250 kişinin ziyaret ettiğini, 71 bini aşkın kişiye rehberlik hizmeti sunulduğunu bildiren Kurtulmuş, Meclis’in halka açık olmasına önem verdiklerini söyledi. “Dijital Parlamento” ve “Kağıtsız Parlamento” çalışmaları kapsamında komisyon raporlarının baskı sayısının 805’ten 205’e düşürüldüğünü aktardı.
Tasarruf çalışmalarıyla 2023’ten bu yana 2 milyon 500 bin kilovatsaat elektrik, 300 bin metreküp doğal gaz ve 20 bin ton su tasarrufu sağlandığını belirten Kurtulmuş, Florya Atatürk Deniz Köşkü’nün restorasyon sürecinin tamamlandığını ve çalışmaların en kısa sürede başlayacağını ifade etti.
TBMM’nin 2025 yılı kesin hesabı ile 2026 harcamalarını değerlendiren Kurtulmuş, “Harcamaların mevzuata uygunluğu kadar hizmetin gerektirdiği ölçüde yapılmasını öncelediğimizi ifade etmek isterim. İhtiyacın doğru tespiti, alımların dikkatle planlanması ve sonuçların takip edilmesi TBMM Başkanlığının idari mesuliyetinin bir parçasıdır.” dedi.
2025 yılı başlangıç ödeneğinin 17 milyar 817 milyon 190 bin lira olduğunu, yıl içindeki düzenlemelerle bu tutarın 15 milyar 685 milyon 238 bin liraya indirildiğini açıklayan Kurtulmuş, toplam harcamanın 15 milyar 464 milyon 925 bin 337 lira 6 kuruş, kullanım oranının ise yüzde 98,6 olarak gerçekleştiğini bildirdi. Sayıştay dış denetim raporunda kayıtlarla ödeme belgelerinin uyumlu olduğunun ve ödenek üstü harcama yapılmadığının belirtildiğini aktardı.
2026 yılı ödeneğinin 27 milyar 235 milyon 264 bin lira olarak kanunlaştığını, revizyonların ardından 26 milyar 817 milyon 506 bin liraya gerilediğini söyleyen Kurtulmuş, sunuma esas verilere göre yaklaşık 19,2 milyar liranın, başka bir ifadeyle ödeneğin yüzde 72’sinin harcandığını belirtti. Yıl sonunda ayrılan kaynağın tamamına yakınının kullanılmasının beklendiğini kaydetti.
Kurtulmuş, 2027 yılı için teklif edilen toplam bütçenin 33 milyar 787 milyon 913 bin lira olduğunu açıkladı. Teklifte toplam tutarın yüzde 92,5’inin cari, yüzde 7,5’inin yatırım giderlerinden oluştuğunu; personel giderlerinin payının yüzde 57,4, sosyal güvenlik devlet primi giderlerinin payının yüzde 6,6 olduğunu söyledi.
Mal ve hizmet alımlarının bütçenin yüzde 9,5’ini, cari transferlerin yüzde 19,1’ini oluşturduğunu aktaran Kurtulmuş, sermaye giderleriyle sermaye transferlerinin toplam payının yüzde 7,5 olduğunu bildirdi. Personel, sosyal güvenlik ve tedavi giderleri birlikte değerlendirildiğinde toplam ödeneğin yüzde 74,8’inin bu kalemlere ayrıldığını ifade etti.
Kamu Denetçiliği Kurumuna Hazine yardımı olarak 637 milyon 234 bin lira ayrıldığını belirten Kurtulmuş, bu tutarın bütçenin yüzde 1,9’una karşılık geldiğini söyledi. Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna ayrılan Hazine yardımının ise 2 milyar 350 milyon lira, toplam içindeki payının yüzde 7 olduğunu kaydetti.
2027 yılı teklifinin 2026 başlangıç ödeneğine göre yüzde 24,1 artış gösterdiğini belirten Kurtulmuş, Kamu Denetçiliği Kurumu ve RTÜK payları hariç tutulduğunda teklif edilen tutarın 30 milyar 800 milyon 679 bin lira, karşılaştırılabilir artış oranının ise yüzde 22,3 olduğunu açıkladı. Orta Vadeli Program büyüklükleri esas alındığında TBMM’nin 41 genel bütçeli idare arasında 26’ncı sırada yer aldığını da sözlerine ekledi.
Çok yıllı bütçe hazırlığı kapsamında 2028 yılı için 36 milyar 785 milyon 564 bin lira, 2029 yılı için 39 milyar 863 milyon 954 bin lira öngörüldüğünü bildiren Kurtulmuş, “Önümüzdeki dönemin hizmetlerini mali imkanlarla uyumlu biçimde planlamayı sürdüreceğiz.” dedi. Bütçe teklifine ilişkin değerlendirme ve eleştirileri dikkatle dinleyeceklerini belirterek kamu hizmetlerinde mali disiplin ve hesap verebilirlik anlayışını sürdüreceklerini ifade etti.
Komisyonda Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca ile Sayıştay Başkanı Metin Yener de kurumlarının 2027 yılı bütçeleri hakkında sunum yaptı. Yener, Sayıştayın 460 kamu idaresini denetlediğini, kamu işletmelerine ilişkin 104 raporun aralık ayında TBMM’ye sunulacağını bildirdi.
Akarca, Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvurulardaki artışa dikkat çekerek 15 Ekim 2026’ya kadar 22 bin 197 başvurunun karara bağlandığını söyledi. Akarca, “Kurumumuzca 2026 yılında sonuçlandırılan 22 bin 197 başvurunun 5 bin 685’i ‘kabul edilebilir’ nitelikte değerlendirilmiştir. Yine ‘dostane çözüm’ yoluyla çözümlenen başvurularla genel tavsiye kararı, kısmen tavsiye, kısmen ret kararları dikkate alındığında kurumumuz, kendisine yapılan başvuruların yüzde 80,07’sinin sorununu çözmüş ve çözüme yönelik idaresini ortaya koymuştur.” ifadelerini kullandı.
Kamu Başdenetçisi Akarca, 2026’da eğitimde fırsat eşitliği ve çocuk hakları kapsamında, anneleriyle birlikte ceza infaz kurumlarında kalan 0-6 yaş grubu çocukların koşullarının tespiti ve iyileştirilmesine yönelik rapor çalışması yürütüldüğünü de aktardı. Komisyonda milletvekilleri, TBMM Başkanlığı, Kamu Denetçiliği Kurumu ve Sayıştayın bütçe ve kesin hesapları ile Sayıştay raporları üzerinde değerlendirmelerde bulundu.
