Bursa’da Sahaflık Kültürü ve Değişen Okuma Alışkanlıkları

Bursa’da 33 yıldır sahaflık yapan Mehmet Sami Kaynar’ın 45 metrekarelik dükkanı, zaman içerisinde farklı dönemlerin ve çeşitli alanların kitaplarıyla dolu büyük bir arşiv haline geldi. Bu küçük mekanda toplam 35 bin kitap bulunuyor ve her biri kendi geçmişine ait değerli eserler. Ancak, internet ve dijital yayınların yaygınlaşmasıyla birlikte sayıları azalan ziyaretçiler, sahaflara eski ilgisini göstermiyor. Mehmet Sami Kaynar, “Bundan 10-15 yıl önce bize 300-500 kitap birden gelir, kısa sürede satar giderdi. İnsanlar çok kolay kitap alırdı, satmak ise büyük bir zorluktu” diyerek değişen alışkanlıkları anlatıyor. 1970 doğumlu olan Kaynar, Muş’ta doğdu ve 1976’dan itibaren Bursa’da yaşıyor. Çeşitli işlerin ardından 1993’te aile geleneği olan sahaflık mesleğine başladı ve mesleğini sevgiyle sürdürüyor. Yıllar boyunca biriktirdiği kitaplar, farklı dönemlere ait nadir baskılar ve kütüphanelerden çıkan eserler, bu küçük dükkanda görülmeye değer bir koleksiyon oluşturdu. Dijital teknolojilerin gelişmesiyle birlikte kitapların ulaşımının kolaylaşması, okuma ve alışveriş alışkanlıklarını köklü biçimde değiştirdi. Eskiden özellikle lise ve üniversite öğrencileri, okudukları kitapların dipnotlarındaki kaynaklara ulaşmak için gelirdi, ama şimdi online araştırmalar ön plana çıktı. Kaynar, gerçek araştırmacıların ve akademisyenlerin de bu dükkanda önemli bir müşteri grubunu oluşturduğunu belirtiyor, ancak dijital ortamlardaki kaynakların erişilebilirliğiyle ziyaretlerin azaldığını ekliyor. Zamanında bu mekanda yoğun bir kitap trafiği varken, günümüzde kitapların daha uzun süre rafta kalması ve satılmasının zorlaşması dikkat çekiyor. Bu durum, büyük ölçüde insanların okuma alışkanlıklarındaki değişiklikle açıklanıyor. İnternet üzerinden kitap satışı ve alışveriş, sahafların müşterisiyle olan geleneksel ilişkiyi de etkiliyor. Kitapların internetten alınması, okuyucunun dükkanlara olan ilgisini azaltırken, Kaynar, “Raflar arasında dolaşmak ve yeni eserlerle tanışmak kültürel bir deneyim. Ama artık insanlar fiyat veya kolaylık açısından online adreslere yöneliyor,” diyor. Kaynar, kitapların tasnif edilme şeklinden de bahsediyor. Bu küçük dükkan, konu ve yayınevlerine göre organize edilerek, yaklaşık 30-35 bin kitabın yer aldığı düzenli bir yapı oluşturmuş. Bu düzen, ziyaretçilere en uygun kitabı kolayca bulabilme imkanı sağlıyor. Mesleğinin yalnızca eski kitapların alım-satımından ibaret olmadığını, özellikle nadir ve değerli eserlerin doğru kişilerle buluşturulmasını önemli gördüğünü anlatıyor. Kaynar, sahaflığın korunması gereken bir kültür olduğunu ve eski kaynakların, bilgi hazinesinin yeni nesillere ulaştırılması adına büyük bir rol oynadığını belirtiyor. Bu nedenle, uygun kişilere ulaşmanın ve kitabın doğru ellere gitmesinin, sahaflık açısından büyük önem taşıdığını dile getiriyor.