Nöbetçi Eczaneler
Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Üroloji Anabilim Kısmı Başkanı Prof. Dr. Ali Ulvi Önder, erkekler ortasında en sık görülen kanser çeşidi olan prostat kanserinin (pca-prostatecancer) tek bir nedene bağlı olmadığına ve kanser gelişiminde çeşitli risk faktörlerinin bulunduğuna dikkat çekti. Prof. Dr. Önder, birinci derece akrabalardan 2 şahısta prostat kanseri bulunan kişilerin kanser riskinin 5,1 kat arttığını tabir etti.
Birinci derece akrabalardan 2 şahısta pca bulunan kişilerde risk 5,1 kat artıyor
Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Üroloji Anabilim Kolu Başkanı Prof. Dr. Ali Ulvi Önder, epidemiyolojik çalışmaların, prostat kanserinin hem ailevi hem de genetik özelliğe sahip olduğunu gösterdiğini, kabaca babasında PCa olan bir şahısta prostat kanserine yakalanma riskinin 2,2 kat, kardeşinde olanlarda3,4 kat ve birinci derece akrabalarından 2 şahısta bulunanlarda ise bu riskin 5,1 kat arttığını söyledi.
Doymamış yağların fazla tüketimi prostat kanserine yakalanma riskini artırıyor
Prof. Dr. Ali Ulvi Önder “Prostat kanseri erkekler ortasında en sık görülen kanserdir. Önemli risk faktörlerinden biri de yağ tüketimidir. Doymamış yağların fazla tüketimi ve obezite hem prostat kanserine yakalanma hem de kötü huylu kanser gelişimi riskini artırmaktadır. Ayrıyeten sigara, kırmızı et ve hayvansal yağ tüketimi PCa riskini artırırken lycopene (domates, başka kırmızı zerzevat ve meyveler), selenyum (tahıl, balık, et-kümes hayvan eti, yumurta, süt ürünleri), omega-3 yağ asitleri (balık), D ve E vitamininin prostat kanseri riskini azaltıcı tesiri vardır” dedi.
“İdrar yapma zorluğu, idrar yaparken yanma, sık idrara gitme, gece idrara kalkma, idrar kaçırma, çatallanma, idrar tutma zorluğunuz varsa kesinlikle doktorunuza danışın”
PCa’nın idrar yolunda meydana getirdiği tıkanıklığın derecesine göre hastada idrar yapma zorluğu, idrar yaparken yanma, sık idrara gitme, gece idrara kalkma, idrar kaçırma, çatallanma, idrar tutma zorluğu üzere yakınmalara neden olduğunu anlatan Ulvi Önder, “İleri evre ya da metastatikPCa varlığında, hastalığın tutulduğu bölgeye göre bilhassa bel kemiklerinde ağrı hastanın ilk yakınması olabilir” dedi.
“Prostat kanserinin kesin tanısı prostat biyopsisi ile konabilir”
Prostat kanserinin kesin teşhisinin, prostat biyopsisinden elde edilen dokunun patolojik incelemesi ile konduğunu anlatan Prof. Dr. Önder, “biyopsi kararı için en önemli belirleyiciler prostatın parmakla makattan yapılan muayenesi (DRE-DigitalRectalExamination) ve kanda bakılan PSA (ProstateSpecificAntigen) testidir” formunda konuştu.
Ailesinde pca hikayesi olan kişiler 40, olmayanlar ise 50 yaşından itibaren psa testi yaptırmalıdır
PCa’nın erkekler ortasında en sık görülen kanser çeşidi olması ve yaş arttıkça görülme sıklığının artması nedeni ile belli yaştan sonra erkeklerin PCa konusunda periyodik denetimlerinin son derece önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Önder, “Ailesinde PCa hikayesi olan kişilerin 40, olmayanların ise 50 yaşından itibaren PSA testi ve DRE ile denetimleri önerilmektedir. Bu kolay ve ucuz kanser tarama biçimidir. Hasta, hiçbir yakınması olmasa bile prostatında kanser barındırabilir” halinde konuştu.
Evreleme için bilgisayarlı tomografi yahut MRI, tüm beden kemik sintigrafisi ya da PET üzere çeşitli görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılır
Önder, “Günümüzde prostat biyopsisinde standart uygulama makattan ultrason (TRUS – transrectalultrasound) yardımı ile yapılan biyopsidir. Bu uygulamada ultrason ile prostat görüntülenir ve biyopsi süreci özel iğne ve tabanca yardımı ile sistematik olarak gerçekleştirilir. Genel olarak toplam 8-12 adet biyopsi alınır ve patolojik inceleme için laboratuvara gönderilir. Biyopsi süreci anestezisiz ya da tercihan lokal anestezi altında yapılır. Biyopsi sonucu PCa tanısı konursa tedavi kararı verebilmek için hastalığın evresi belirlenir. Evreleme için bilgisayarlı tomografi yahut MRI, tüm beden kemik sintigrafisi ya da PET üzere çeşitli görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır” dedi.
Prostat kanserinde 3 ana evre vardır
Önder, “Tüm kanser hastalıklarında olduğu üzere prostat kanserinin tedavisi de hastalığın evresine göre yapılır. Prostat kanseri evresini kabaca 3 ana kümeye ayırabiliriz. Organa sonlu hastalık, lokal ileri evre ve ileri evre. PCa tedavi kararı hastalığın evresi, biyopsi verileri, hastanın sağlık durumu, hasta yaşı üzere faktörlere bağlıdır” diye konuştu.
Evrelere göre standart tedavi seçenekleri; izlem, faal izlem, ışın tedavisi, ameliyat
Önder, “Evrelere göre standart tedavi seçeneklerini şu şekilde sıralayabiliriz. Organa hudutlu hastalıkta; a) İzlem: Rastgele bir tedavi uygulanmaksızın hastanın izlenmesi. Genel olarak düşük ilerleme potansiyeline sahip, daha ileri yaştaki hastalara uygulanır. b) Faal İzlem: Düşük ilerleme potansiyeli, düşük PSA bedeli olan ve biyopsisinde 1 ya da en fazla 2 modülde kanser saptanan hastalarda belli bir müddet sonra tekrar biyopsi yapmak şartı ile uygulanabilir. c) Işın Tedavisi: Prostatın dışarıdan ya da içine radyoaktif çekirdekler yerleştirerek tümörün etkisiz hale getirilmesidir. d) Ameliyat: Prostat kanseri ameliyatı prostatın tümünün meni kesesi ve meni kanalı son kısmı ile birlikte çıkarılmasıdır. BPH nedeniyle yapılan ameliyattan çok farklı bir uygulamadır. Açık ya da kapalı yapılabilir. Kapalı ameliyat laparoskopik yöntemdir ve standart yahut robot yardımlı laparoskopik prostatektomi olmak üzere 2 seçeneği vardır. Radyoterapi, açık ameliyat, standart laparoskopik ve robot yardımlı laparoskopik prostatektomi tedavilerinin onkolojik sonuçları birbirleri ile benzeridir, lakin her bir yöntemin kendine has avantaj ve dezavantajları vardır” dedi.
Lokal ileri hastalıkta tedavi seçenekleri cerrahi ve radyoterapidir
Lokal ileri hastalıkta tedavi seçeneklerinin cerrahi ve radyoterapi olduğunu belirten Önder, “Radyoterapi ve cerrahi uygulamaları organa sonlu hastalıktaki üzeredir lakin hastalığın yineleme riski yüksek olduğu için genellik bu evrede kombine tedaviler uygulamak gerekebilir. Radyoterapi ile birlikte ya da öncesi hormonal tedavi, cerrahi öncesi ve/veya sonrası hormonal tedavi ya da cerrahi sonrası radyoterapi tedavi seçenekleri olabilir” diye konuştu. Prof. Dr. Önder, “İleri evre hastalıkta standart tedavi seçeneği hormonal tedavidir. Hormonal tedavi erkeklik hormonu testosteronun tesirini engelleyen, bu nedenle prostatın olağan ve kanser hücrelerinin gelişimini engelleyerek tesir eden, iğne ya da hap biçiminde uygulanan ilaçlardır. Sistemik kemoterapi üzere önemli yan etkileri yoktur” dedi.
